Heckler & Koch Gewehr 36

Połączenie nowoczesnych technologii i klasycznej konstrukcji.

    Karabin szturmowy który stał się bronią podstawową niemieckiej Bundeswehry oraz armii hiszpańskiej, to bardzo udana konstrukcja słynnej niemieckiej firmy produkującej broń, która oznaczyła go fabrycznie jako HK50. Przedłożę tutaj opinie oraz dane techniczne na temat tej niemieckiej broni, by ukazać z jaką bronią mamy doczynienia.

    Podążając drogą jednego ze specjalistów, analizując G36 posłużę się kilkoma kluczowymi sprawami jakie powinien spełniać karabin piechoty na współczesnym polu walki.

    Po pierwsze, karabin powinien być niezawodny - rozumieli to amerykańscy żołnierze w Wietnamie, którzy gdy zabili Wietnamczyka, zabierali mu Kałasznikowa. Człowiek z niedziałającą bronią to, na polu walki, martwy człowiek. Po drugie, karabin powinien być lekki. Żołnierz piechoty musi nosić wiele sprzętu, przez co każdy gram mniej jest dla niego wielkim udogodnieniem. Karabin powinien być niewrażliwy na różne amunicje póki są odpowiedniego kalibru. Po trzecie, nawiązując do niezawodności, karabin powinien być solidny - rozumie się przez to łatwość rozłożenia na elementy podstawowe, jego odporność na kurz i błoto przy jednoczesnym działaniu bez dodatkowych czynności ze strony operatora które sprawią, że karabin będzie działał, powinna być wysoka. Po czwarte, karabin powinien być łatwy w utrzymaniu. Winien dać się łatwo i szybko wyczyścić, a sama wymóg czyszczenia winien być jak najrzadszy. Po piąte, karabin winien być odpowiednio celny w stosunku do swojego skutecznego zasięgu. Finalnie, po szóste, karabin powinien być prosty i "przyjazny dla operatora" - czyli wszystkie subtelne aspekty karabinu, od ergonomiki po przyrządy celownicze które tworzą karabin jako całość. Nim jednak ocenimy G36 w świetle tych cech, zagłębmy się w jego historie.

Historia G36

    W połowie lat 70'tych podstawową bronią niemieckiego piechura był karabin G3 na amunicje 7.62 x 51mm NATO . Konstrukcja jedna z lepszych w swojej klasie posiadała jednak kilka wad: G3 był strasznie ciężki (z magazynkiem ważył prawie 5 kg), posiadał jedynie 20 naboi w magazynku, siła odrzutu uniemożliwiała skuteczne prowadzenie ognia ciągłego. Mimo, iż był niezawodny i celny, w tych czasach popularność zdobywały lżejsze karabiny kalibru 5.56 x 45mm (istnieje wersja G3 na ten kaliber, G33 - lecz jest ona produkowana tylko na eksport), konstruktorzy niemieccy postanowili na potrzeby Bundeswehry opracować zupełnie nowy, rewolucyjny karabin na amunicję bezłuskową - oznaczyli projekt sygnaturą G11. Niestety pierwsze modele wykazywały problemy z amunicją (samozapłon). Mimo iż zlikwidowano problem, w skutek problemów finansowych RFN po zjednoczeniu obu państw, oraz wydłużający się czas prac nad bronią, Bundeswehra wycofała się z kontraktu. Pociągnęło to za sobą bankructwo filmy H&K. Rząd niemiecki jednak chciał chociaż w małym stopniu wprowadzić nowoczesne karabiny do swojej armii, jednakże na tamten czas H&K produkowało tylko G41, karabin bardzo wysokiej klasy, bazujący na konstrukcji G3, ale strasznie drogi (1700$ - koszt mniej więcej 3 karabinów klasy średniej). Nowy rząd niemiecki nie było stać na taki wydatek. Pojawiła się propozycja zakupu Austriackiego, bardzo dobrego karabinu, Steyr AUG, jednakże zakup obcej broni skutecznie odstraszał rząd niemiecki, przez co decyzja była odwlekana.

    Sytuacje wykorzystała firma H&K, która wykupiona przez koncern British Aerospace (obecnie BAe Systems) przeprowadziła reformę w firmie i podjęła decyzję w 1990 roku o rozpoczęciu prac nad nowym karabinem który otrzymał oznaczenie HK50. Kierownictwo nad pracą nad nim otrzymała wschodząca gwiazda branży zbrojeniowej: Ernst Mauch. Bundeswehra postawiła przed nim wysokie warunki które miała spełniać nowa broń: miała być tania, wszechstronna, celna i niezawodna. Karabin ewolucyjny, nie rewolucyjny - taki był zamysł Bundeswehry i H&K podjęło wyzwanie.

    W 1995 Bundeswehra zaakceptowała HK50 jako podstawowy karabin wyposażenia i nadała mu sygnaturę G36. W 1999 wersję eksportową (G36E) przyjęła armia hiszpańska. W późnych latach 90'tych zaczęła być stosowana przez Norvegian Coastal Rangers. Przyszłym użytkownikiem jest armia Meksykańska, która będzie produkowała G36 pod licencją FX-05 Xiuhcóatl (Aztec for Firebird). Podobnie w późnych latach 90'tych niewielka ilość G36 została wyprodukowana dla Armii Brytyjskiej, acz nie było żadnej decyzji o zastąpieniu L85A2. G36 jest także na wyposażeniu wielu sił policyjnych Europy, takich jak Brytyjska Policja, Francuzki RAID oraz GIPN, Niemieckią policje federalną (Bundespolizei), oraz Holenderskie oddziały policji. Polska policja wyekwipowała swoje oddziały AT kilkoma karabinami w wersjach G36C oraz G36E. Jest też wykorzystywany przez kilka służb policyjnych w Północnej Ameryce takie jak: United States Capitol Police, L.A.P.D. and S.W.A.T. Niewielka ilość jest na wyposażeniu Philippine Navy SWAG (Special Warfare Group) oraz LRB (Light Reaction Battalion).

Konstrukcja G36

    Mimo, iż nie jest to oficjalnie potwierdzone mówi się, że G36 ma swoje korzenie w amerykańskim ArmaLite AR-18. Układ AR-18 jest o wiele lepszy od tego który posiada M-16 (AR-15) ponieważ eliminuje problem gazu i prochu wpychanego z powrotem do suwadła - najsłynniejszy problem M-16 od czasów jego powstania. W G36 zespół zamka z suwadłem i system odprowadzania gazów jest bardzo podobny do tego w AR-18 jednakże został zmodyfikowany i jest bardziej wyrafinowany.

    H&K zdecydowało się na odejście od układu z zamkiem półswobodnym, G36 działa na zasadzie odprowadzania gazów prochowych poprzez boczny otwór lufy, przez co nie dostają się one na suwadło a za czym idzie - nie wymaga on częstego czyszczenia. Producenci G36 mówią iż czyszczenie jest wymagane co 5000 strzałów. Zamek ryglowany przez obrót. Broń wyposażono w zaczep suwadła, zwolnienie suwadła przyciskiem wewnątrz kabłąka spustu lub po lekkim odciągnięciu go do tyłu rączką zamkową.

    W budowie karabinu wykorzystano maksymalnie materiały syntetyczne w celu zmniejszenia wagi. Jest to drugi po Steyer AUG produkowany seryjnie karabin samoczynny z plastikową komorą zamkową. Części metalowe to lufa, zespół zamka z suwadłem, urządzenie powrotne, kołki łączące, część elementów mechanizmu spustowego. Komora zamkowa, kolba, nakładki lufy, uchwyt do przenoszenia broni, chwyt oraz część mechanizmu spustowego wykonane są technologią wtrysku z wytrzymałego tworzywa poliamidowego wzmacnianego włóknem węglowym. W porównaniu ze stalą i stopami metali tworzywa sztuczne mają wiele zalet - nie korodują, wolno się zużywają, są odporne na działanie środków chemicznych, mają małą masę i dużą wytrzymałość. Polimery mają mniejszą od metali rozszerzalność temperaturową. Części metalowe pokryte zostały antykorozyjną powierzchnią. Kuta na zimno lufa wykonana jest z odpornej na korozję stali chromowanej. Jej wewnętrzny przewód jest dodatkowo chromowany, z zewnątrz lufa jest oksydowana na czarno. Karabin bez magazynka waży 3,6 kg (ok. 100g więcej niż polski Beryl). Masa ta zapewnia niewielki odrzut. Wadą broni jest szybkie nagrzewanie się nakładek lufy przy prowadzeniu intensywnego ognia, jednakże H&K opracowało osłony odprowadzające ciepło, które zminimalizowało ten efekt (osłony zastosowane w najnowszych modelach karabinu).

    Lufa pływająca zakończona podstawą bagnetu (bagnet od Mpi-74, czyli licencyjnego AK-74 , których to wiele zostało w Niemczech w magazynach po Wschodnio Niemieckiej Armii). Na wierzchu komory zamkowej uchwyt do przenoszenia. Do każdej wersji G36 można zamontować na końcu nakładek lufy dwójnóg. Gdy jest złożony pod nakładki nie przeszkadza w strzelaniu bez podparcia.

    Wszystkie wersje G36 są wyposażone w składaną na prawo, konturową kolbę z tworzywa sztucznego. Jest ona bardzo wysokiej jakości. Nie składa się podczas strzelania , manipulowania bronią, czołgania. Rozmiary stopki są bardzo dobrze dobrane, lepiej niż w niektórych kolbach drewnianych. Kolba jest współosiowa z lufą co zmniejsza podrzut. Niektórzy krytykują jej zbyt małą odporność na uszkodzenia mechaniczne.

    Podstawowy, 30 nabojowy łukowy magazynek wykonany jest z przezroczystego tworzywa. Można dzięki temu kontrolować jego stan. Magazynki nie spełniają zaleceń standaryzacyjnych NATO. Jest tak być może dlatego, że w odróżnieniu od NATO-wskich karabinków, G36 ma dźwignię zatrzasku magazynka między kabłąkiem spustu a gniazdem magazynka. Magazynki G36 wyposażono w zatrzaski na bocznych ściankach, dzięki temu można je łączyć w szereg. Odstęp między ściankami magazynków jest na tyle duży, że mieści się w nim ściana gniazda. Jeden załadowany magazynek waży ok. 400 g optymalne więc wydaje się łączenie ich po dwa. G36 może też współpracować ze 100 nabojowymi magazynkami Beta.

    G36 może być wyposażony w granatnik HK AG36 40mm podczepiany pod chwyt przedni.

Optyka

    W zależności od wersji broni, karabin G36 jest wyposażony w inne celowniki. Wersje G36, G36K i MG36 wyposażone są w rączkę transportową w którego wbudowane są: celownik optyczny 3.5x, oraz celownik kolimatorowy 1x. Celownik kolimatorowy zasilany jest w dzień : za pomocą dostępnego światła dziennego, w nocy : za pomocą baterii - w Niemczech zakazana jest substancja tritium (świecąca w ciemnościach) gdyż jest radioaktywna. Awaryjnie można korzystać z prostych mechanicznych przyrządów celowniczych (kolimator trzeba najpierw zdemontować).

Wersja C (Compact) wyposażona jest w podobne do tych w MP5, klasyczne przyrządy celownicze, oraz w szynę montażową.

Wersje oznaczone literą E (Export) wyposażone w celownik optyczny 1.5x oraz klasyczne przyrządy celownice (muszka i szczerbinka).

Jednostki KSK (niemieckie wojskowe siły specjalne) używają jeszcze 2 rodzajów rączek transportowych z celownikami. Jedną pozbawioną jakichkolwiek przyrządów celowniczych (sama szyna montażowa) oraz wyglądającą jak wersja E - jednak z celownikiem optycznym 3.5x i krótką szyną montażową.

Celownik optyczny w G36 przeznaczony jest do celowania na odległość od 200 do 800 metrów.

1 - Punkt celowania do celu poruszającego się w lewo przy prędkości mniej więcej 15km/h w odległości 200 m.

2 - Punkt celowania do celu oddalonego o 200 m.

3 - Okrągła siatka celownicza do celowania na odległość 400 m.

4 - Punkt celowania do celu poruszającego się w prawo przy prędkości mniej więcej 15km/h w odległości 200 m.

5 - Linia horyzontalna do określania położenia karabinu względem horyzontu.

6 - Punkt celowania do celu oddalonego o 400 m.

7 - Punkt celowania do celu oddalonego o 600 m.

8 - Punkt celowania do celu oddalonego o 800 m.

9 - Wielkość człowieka o wzroście 1.75m przy odległościach X.

    Do zestawu optyki doliczamy jeszcze pasywny celownik noktowizyjny Zeiss/Hensoldt NSA 80 z peryskopową siatką celowniczą do montowania na chwycie klasycznego G36. Dużą zaletą jest fakt, że po demontażu nie jest potrzebna rekalibracja. Cena tego urządzenia to około 7000$

    Udało mi się znaleźć opinie żołnierzy, prawdopodobnie KSK, którzy odbywając manewry w dżungli skarżyli się na utrudnione korzystanie z celowników z racji zaparowywania celowników. Jest to jedyna znana mi wada celowników w G36.

Obsługa

    Wszystkie elementy obsługi karabinu są dostosowane dla osób lewo i prawo ręcznych. Charakterystyczna dla G36 jest rączka zamkowa. Ciągnie się ona wzdłuż karabinu, wymagając od operatora tylko jej chwycenia i pociągnięcia do tyłu. W zależności z której strony operator złapie rączkę "łamie" się ona z danej strony. By przeładować, lub też by uwolnić zablokowany nabój operator musi pociągnąć rączkę do tyłu po czym pchnąć ją do przodu do stanu wyjściowego. To pozwala także operatorowi na ciche zamknięcie zasuwy w momencie gdy jest to wymagane.

    Lokacja dźwigni zatrzasku magazynka pozwala na trzymanie broni w gotowości do strzału, podczas przeładowywania i operowania rączką zamkową.

System Modułowy

    System modułowy G36 wyróżnia go spośród innych karabinów. W przeciwieństwie do innych produkcji H&K G36 może być przekonfigurowany na każdy możliwy wariant broni za pomocą tylko 2 specjalnych narzędzi. Pierwszym jest trzpień którego jeden koniec jest wkładany w część zamkową, a drugi służy do blokowania z drugiej strony. Drugim narzędziem jest śrubokręt imbusowy. Kilka innych narzędzi jest potrzebnych operowania przy broni, jednak są one powszechnie dostępne.

    Niemniej jednak nie potrzeba żadnych narzędzi by rozłożyć karabin na elementy podstawowe. To pozwala na konwersje karabinu w bardzo krótkim czasie. Karabin mocowany jest za pomocą pinów (bolców). Każdy pin jest identycznej wielkości i kształtu. Na kolbie znajdują się specjalne miejsca do ich przechowywania w trakcie demontażu w celu zminimalizowania szansy zgubienia pinu.

    Chwyt z celownikami jest możliwy do demontażu za pomocą śrubokrętu krzyżakowego.

Niezawodność i celność.

    Testy różnych amunicji G36 przeszedł bez jakiegokolwiek jąknięcia. Przetestowano na strzelnicy naboje marek : Black Hills 68-grain Moly-Kote Match, Longbow 40-grain Nontoxic Frangible, Olin M193 55-grain ball and South African M1A2 55 grain ball, Olin M855 (SS109), Federal 68-grain Match oraz Green Shield 36-grain Frangible. Daje to wachlarz prawie każdego rodzaju amunicji jakie można spotkać na polu walki na całym świecie. Nawet po pomieszaniu w jednym magazynku różnych marek amunicji i wystrzeleniu go na ogniu ciągłym G36 zachowywał się bez zarzutu. Producent podaje, że jeden z egzemplarzy broni przeszedł pomyślnie wystrzelenie 20 tysięcy naboi bez jakiegokolwiek czyszczenia.

    Środek ciężkości broni znajduje się bliżej wylotu lufy. Jest to korzystne przy strzelaniu instynktownym, na małych odległościach, przy strzelaniu "z biodra" lub "po lufie", gdy strzelając nie korzysta się z przyrządów celowniczych. Części ruchome w G36 mają niewielką masę (tworzywa). Wpływa to na mały odrzut broni, co ułatwia kontrolowanie ognia seryjnego. Broń bez problemu spełniła wymagania dla M16 dotyczące skupienia w ogniu pojedynczym. Próby tej nie przechodzi np. AKM lub AK74. Testerzy zaobserwowali, podczas prowadzenia ognia ciągłego, tendencje do lekkiego unoszenia broni do góry i w prawo, jednakże było to łatwe do opanowania. Podczas testów kłopot z tym miała jedynie niewielkich rozmiarów kobieta. Szybkostrzelność 750 naboi / minutę pozwala na 3-4 pociskowe serie łatwe do osiągnięcia i utrzymania.

    G36 posiada tzw. pływającą lufę która wydatnie wpływa na celność broni (Lufa pływająca pozwala osiągać dokładność (rozrzut) strzału rzędu 10 cm na około 500 m, lufy innych typów zwiększają rozrzut kilkakrotnie np. w karabinie wyborowym Dragunowa, który nie ma lufy pływającej, ale kompensowaną drążkami reakcyjnymi lufę lekką z odprowadzeniem gazów prochowych, rozrzut na 600 m wynosi 40 cm). Podczas strzelania na odległość 100m krótkimi seriami z pozycji leżącej nie wspomaganej testerzy otrzymali skupienie 5-7cm. Nie jest to wynik zatrważający, jednak akceptowalny dla karabinu szturmowego i mógłby być poprawiony w przypadku zastosowania podpory czy dwójnogu. Co więcej, jak sami dodają, wyniki mogłyby być poprawione w miarę ćwiczeń z tą bronią.

    Jedynym minusem zaobserwowanym podczas testów jest bardzo twardy spust. Spust jest zamierzenie twardy, karabin ma bowiem zdać test upadku z 2 metrów, załadowany i odbezpieczony. Należy jednak zaznaczyć że G36 był projektowany jako karabin szturmowy działający na odległościach 500m i mniej (z naciskiem na działania na odległościach 200 m i mniej), a nie jako karabin wyborowy i jest to raczej luźne spostrzeżenie.

Film ze strzelnicy w formacie .mov

Selektor Ognia

Dla wersji G36K/C/KE standardowy selektor ognia posiada 3 możliwe pozycje:

• S: Zabezpieczone (Sicher), E: Ogień pojedyńczy (Einzelschuss), F: Ogień ciągły (Feuerstoß)

Dla wersji G36/G36E istnieje pięć różnych grup pozycji selektora ognia (dzięki systemu modułowemu, operator może samemu ustawić preferowaną grupę).

• S (Zabezpieczone), E (Ogień pojedyńczy), F (Ogień ciągły) (Standard dla Bundeswehry)
• S (Zabezpieczone), E (Ogień pojedyńczy)
• S (Zabezpieczone), E (Ogień pojedyńczy), 2 (seria 2 naboi), F (Ogień ciągły)
• S (Zabezpieczone), E (Ogień pojedyńczy), 2 (seria 2 naboi)
• S (Zabezpieczone), E (Ogień pojedyńczy), 2 (seria 2 naboi), 3 (seria 3 naboi)

Podsumowanie

    Wracając do pierwotnych kryteriów idealnego karabinu piechoty i porównując je do G36. G36 spełnia kryterium wagi: 3.6 kg i 3.3kg dla wersji K. Test niezawodności przeprowadzony przez niezależnych testerów przeprowadzonych w "U.S. Army's desert test facility at Yuma, Ariz", podług ich opinii bardzo ogólny i niewystarczający dla pełnego obrazu broni, został zdany bez żadnych zastrzeżeń. Test przeprowadzono w trudnych pustynnych warunkach wystrzeliwując ponad 24.000 amunicji. Protokół testu zakładał też wystrzelenie 240 naboi na ogniu ciągłym, nie przerywaną żadną inną akcją (oprócz zmiany magazynka), włożenie karabinu do beczki z wodą do momentu aż woda przestanie się gotować, wyjęcie karabinu, strzepnięcie wody i powtórka procesu. Testowy karabin był czyszczony codziennie pod koniec testów po wystrzeleniu 6.000-8.000 rund amunicji.

    Polimerowe części karabinu mogą być czyszczone bazującym na wodzie rozpuszczalniku, czystą wodą lub sprężonym powietrzem. Jak wspomniane powyżej, po wystrzeleniu setek amunicji nie było konieczności czyszczenia komory zamkowej. Karabin jest łatwy do rozłożenia i czyszczenia. Jest też prosty w konstrukcji. Człowiek uczy się obsługi bardzo szybko. Modyfikacja karabinu jest szybka, łatwa i wręcz intuicyjna. Optyka jest wyśmienita i bardzo wygodna.

    Jedynym większym mankamentem karabinu jest zbyt szybkie nagrzewanie się lufy (zminimalizowane w nowszych wersjach). Czy do minusów dopisać twardy spust, jest to kwestia indywidualna. Problem zaparowującej optyki w dżungli jest elementem który można wyeliminować stosując klasyczne przyrządy celownicze.

    Czy G36 jest idealnym karabinem piechoty? Na pewno nie, jednakże jest na pewno tego ideału bliżej niźli dalej.

Madog

DANE TECHNICZNE

Bibliografia:

http://www.legionstratega.org/Zbrojownia/bronpalna/g36.htm

http://world.guns.ru/assault/as14-e.htm

http://www.hkpro.com/G36.htm

http://pl.wikipedia.org/wiki/Karabin_G_36

http://www.remtek.com/arms/hk/mil/g36/g36.htm

http://en.wikipedia.org/wiki/Heckler_%26_Koch_G36

http://www.sl-8.de/Rails/rails.html

http://www.heckler-koch.de/

http://www.biggerhammer.net/patents/us05920028__.pdf

http://www.bimbel.de/artikel/artikel-23.html

Wszelkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie tylko za zgodą autora.